Dùng rating để đo thành công các chương trình truyền hình, đã quá quen ở xứ người mà vẫn lạ ở xứ mình...

Rating kiểu Việt?

Theo định nghĩa đơn giản nhất thì rating là con số đo lượng người xem một chương trình bất kỳ trên truyền hình. Độ thành công của phim rạp đo bằng lượng vé bán, còn độ thành công của truyền hình biểu hiện bằng rating.

Trong khi ở nước ngoài, rating được mọi người cực kỳ quan tâm, thì ở Việt Nam, rating vẫn rất xa xôi. Lý do cũng vì chúng ta gần như chưa có một công ty nào đo rating chuyên nghiệp. Nói "gần như" vì hiện giờ có một công ty làm chức năng này. Nhưng theo kiểu thủ công là phỏng vấn ngẫu nhiên một số người nhất định rồi khái quát lên thành rating chương trình.

Trong khi đó, ở Hàn Quốc hay Trung Quốc thì mỗi tivi đều được gắn một thiết bị đo rating. Mọi hành động chuyển kênh của người xem đều được ghi nhớ tự động, sau đó tổng hợp thành bảng ratinh chung. Ngay sau khi phim/ showgame chiếu xong chừng vài tiếng, rating đã có ngay và được công bố qua website để người quan tâm có thể theo dõi dễ dàng.

Dùng rating để đo thành công các chương trình truyền hình, đã quá quen ở xứ người mà vẫn lạ ở xứ mình...

Không chỉ tính rating trung bình trên toàn quốc, bạn có thể kiểm tra rating của từng phút phim xem đoạn nào được nhiều người xem nhất, rating của từng khu vực xem người ở vùng nào khoái chương trình này hơn...

Nếu như rating ở Hàn Quốc được tính theo tỷ lệ phần trăm thì bên Đài Loan lại đếm số người cụ thể theo dõi. Ví dụ như rating của phim Thơ ngây 2 tập 4 là 3,6 tức là có 3,6 triệu người theo dõi tập phim đó.

Ám ảnh rating

Với người làm truyền hình và đặc biệt với người làm phim truyền hình thì rating là một nỗi ám ảnh thường trực. Rating cao tức là đông người xem, nhiều quảng cáo, chứng tỏ diễn viên/ đạo diễn/ biên kịch của bộ phim đó có sức hấp dẫn.

Ngược lại, rating thấp mang lại không khí uể oải cho cả đoàn làm phim lẫn đài truyền hình. Vì phim nước ngoài thường làm theo kiểu cuốn chiếu, vừa quay vừa phát sóng nên rating giúp đoàn phim biết mình đang ở đâu, từ đó tự chỉnh trong phần quay sau.

Chính vì thế mới có những ngôi sao được gọi là "bảo chứng rating", có biên kịch được gọi là "bất bại" vì phim nào của họ cũng có rating cao. Ngược lại, nhiều ngôi sao sau một phim rating lẹt đẹt cũng bị hạ bệ luôn, và rất khó tìm được những dự án lớn kế tiếp.

Vì nhà sản xuất coi rating có cao họ mới thu được nhiều quảng cáo để bù đắp chi phí. Có muốn ngó lơ với rating cũng không được.

Bảng rating Việt, ai được lợi?

Đầu tiên là khán giả được lợi! Nếu thích một tiết mục nào đó, họ sẽ chọn xem để rating cao hơn, chứ không có tư tưởng "xem hay không thì cũng thế". Các fan sẽ có một cách đơn giản mà hiệu quả để ủng hộ người mình hâm mộ. Một bộ phận khán giả có thể biết thị hiếu của mình có "khác người" không bằng cách xem thử rating chương trình nào cao, vì sao nó lại thu hút nhiều người xem thế.

Nếu có bảng rating cập nhật từng ngày, chắc hẳn nhiều đạo diễn, diễn viên VN sẽ không thể nói khơi khơi rằng "phim tôi rất ăn khách, rất được yêu thích" nữa. Đơn cử như "cuộc chiến" giữa hai phim truyền hình dài tập đang chiếu hiện nay, bên nào cũng tự nhận mình đang chiếm ưu thế, nhưng nếu có rating, cuộc chiến này ngã ngũ ngay lập tức.

Lợi thứ hai thuộc về các công ty, nhà sản xuất cần quảng cáo trên truyền hình. Mặc dù ở Việt Nam đã có nhiều công ty chuyên về điều tra thị trường, điều tra khán giả nhưng một bảng rating rõ ràng, đáng tin cậy vẫn vô cùng cần thiết để họ chọn đúng nơi mà chi tiền quảng cáo.

Bản thân những người làm truyền hình, rating là một gánh nặng mà cũng là nguồn động lực. Mọi người sẽ phải cố gắng hết sức để chương trình của mình có rating càng cao càng tốt, chấm dứt kiểu làm cho xong.

Nhưng đó cũng là động lực để họ "nóng mặt" mà cạnh tranh, cố gắng không ngừng. Chỉ cần lơi là một chút, để rating của đối thủ cao hơn là nhà đầu tư đòi rút vốn, quảng cáo sụt giảm. Nếu rating cao, "thưởng phạt" cũng phân minh, và người làm tốt cũng thêm tự tin vì được khán giả đón nhận, thu nhập cũng sẽ tăng theo.

Cái lợi của rating đúng là quá rõ ràng, nhưng đến bao giờ Việt Nam mới áp dụng?